Kim jest dziś młode pokolenie rolniczek i rolników? W projekcie „Neoruralski i sukcesorzy – młode pokolenie rolników i rolniczek” zbieramy informacje o warunkach pracy osób prowadzących gospodarstwa rolne, ich motywacjach, obszarach działalności oraz barierach, z którymi mierzą się na co dzień. Interesuje nas także to, jak współpracują z miastami i lokalnymi rynkami zbytu oraz jak planują swoją przyszłość.
W ostatnich latach miasta coraz częściej podejmują działania związane z polityką żywnościową: rozwijają targowiska, programy zamówień publicznych, lokalne systemy dystrybucji czy edukację żywieniową. Te działania wymagają stabilnej współpracy z producentami żywności działającymi w otoczeniu miast. Jedną z kluczowych grup są dziś młode pokolenia rolników i rolniczek – sukcesorzy oraz osoby, które zdecydowały się na rozpoczęcie pracy w rolnictwie bez zaplecza rodzinnego.
Projekt łączy badania terenowe, ankietę ogólnopolską oraz spotkania warsztatowe w wybranych regionach Polski: w obszarach funkcjonalnych Krakowa, Rzeszowa, Warszawy, Wrocławia oraz w województwie kujawsko-pomorskim. Skupiamy się na codziennej pracy w gospodarstwach – produkcji, hodowli, przetwórstwie, sprzedaży oraz organizacji pracy – a także na lokalnej infrastrukturze: dostępie do targowisk, punktów sprzedaży, logistyki i sieci odbiorców.
Ankieta skierowana jest do osób prowadzących gospodarstwa rolne, niezależnie od ich skali i profilu. Pytamy m.in. o drogę wejścia do rolnictwa, sposób pozyskania ziemi, wcześniejsze doświadczenia zawodowe, formy współpracy z innymi producentami, zakres przetwórstwa prowadzonego na miejscu oraz motywacje do pracy w gospodarstwie. Ważną częścią badania są pytania o bezpieczeństwo ekonomiczne, stabilność dochodów, dostęp do wsparcia finansowego i instytucjonalnego, a także o relacje z odbiorcami i samorządami.
Szczególną uwagę poświęcamy motywacjom, które wykraczają poza kwestie ekonomiczne. Interesuje nas m.in. znaczenie pracy fizycznej, kontaktu z przyrodą, widocznych efektów pracy, odpowiedzialności za ziemię, zwierzęta i jakość żywności, a także poczucie bezpieczeństwa żywnościowego w niepewnych czasach. Zależy nam na uchwyceniu tego, jak osoby pracujące w rolnictwie opisują swoją relację z miejscem, w którym żyją i pracują.
W projekcie uwzględniamy perspektywę równości płci. W wielu gospodarstwach kobiety odpowiadają za kluczowe obszary działalności – przetwórstwo, sprzedaż bezpośrednią, kontakt z klientami czy działania edukacyjne – jednak ich praca często pozostaje niewidoczna w oficjalnych statystykach i systemach wsparcia. Badanie pozwoli lepiej rozpoznać te role oraz bariery, z jakimi mierzą się rolniczki.
Efektem projektu będzie raport z rekomendacjami dla samorządów. Rekomendacje obejmą trzy obszary: infrastrukturę fizyczną, lokalne regulacje oraz modele współzarządzania i współpracy miasto–producent. Wyniki zostaną zaprezentowane podczas spotkania podsumowującego z udziałem rolników, rolniczek i przedstawicieli instytucji miejskich. Celem projektu jest stworzenie podstaw do trwałych partnerstw opartych na realnych potrzebach młodego pokolenia pracującego w rolnictwie.
Jeśli prowadzisz gospodarstwo i chcesz podzielić się swoim doświadczeniem, zapraszamy do udziału w ankiecie. Jeżeli interesują Cię wyniki badania, możesz również zostawić kontakt, aby otrzymać gotowy raport. Napisz do nas na [email protected]
Rozmowy i spotkanie prowadzimy do czerwca 2026.
Projekt „Neoruralski i sukcesorzy – młode pokolenie rolników i rolniczek” rozwija wątki podejmowane we wcześniejszych pracach analitycznych zespołu Ekopolis i CoopTech Hub, poświęconych miejskim i lokalnym systemom żywnościowym. Raport Spółdzielcza farma miejska jako narzędzie rozwoju miejskiej strefy żywicielskiej i agroekologii koncentrował się na roli miejskiego rolnictwa i agroekologii jako narzędzi rozwoju miejskich stref żywicielskich oraz na nowych modelach produkcji, przetwórstwa i współzarządzania zasobami w miastach.
Z kolei raport Miasta dla suwerenności żywnościowej analizował działania samorządów i lokalne polityki żywnościowe, wskazując konkretne instrumenty wspierania krótkich łańcuchów dostaw, infrastruktury dystrybucji oraz współpracy miasto–wieś Obecny projekt przesuwa punkt ciężkości na osoby prowadzące gospodarstwa – ich doświadczenia, motywacje i warunki pracy – traktując młode pokolenie rolników i rolniczek jako kluczowych partnerów dla miast w budowaniu lokalnych, odpornych systemów żywnościowych.
Zapraszamy również na stronę Koalicji Suwerenności Żywnościowej.
Projekt „Neoruralski i sukcesorzy – młode pokolenie rolników i rolniczek” realizowany jest we współpracy z Fundacją im. Heinricha Bölla w Warszawie.