Regenerator Miast – nowy program dla gmin i samorządów
4 września 2025 roku w Dąbrowie Górniczej odbył się I Zjazd Regeneratora Miast. Regenerator Miast to program wspierający miasta i gminy w tworzeniu spółdzielni rozwojowych. Łączą one potencjał mieszkańców z narzędziami eksperckimi, aby wspólnie wypracowywać nowe usługi, miejsca pracy i innowacyjne rozwiązania dla lokalnych społeczności.
Dlaczego powstał program Regenerator Miast?
Program jest odpowiedzią na kluczowe wyzwania polskich miast i gmin:
kurczenie się bazy podatkowej,
odpływ mieszkańców,
presję klimatyczną,
rosnące koszty usług.
Dotychczasowy model rozwoju – oparty na taniej pracy i kapitale zewnętrznym – wyczerpał swoje możliwości. Regenerator Miast wskazuje nową drogę rozwoju: współpracę, cyfrową suwerenność i lokalne bogacenie się wspólnot.
Co daje udział w Regeneratorze Miast mieszkańcom i gminom?
Udział w programie to nie tylko szkolenia dla urzędników czy wsparcie doradcze. Regenerator Miast stawia mieszkańców w centrum procesu zmian. Spółdzielnie rozwojowe, które powstają w ramach programu, pozwalają lokalnym społecznościom realnie wpływać na to, jakie usługi są tworzone i jak funkcjonuje gospodarka gminy.
Dzięki wykorzystaniu cyfrowych narzędzi i nowych modeli współpracy, gminy mogą rozwijać transport lokalny, wspierać kulturę i edukację czy tworzyć nowe miejsca pracy związane z zieloną transformacją. To praktyczny sposób na odbudowę zaufania między samorządem a mieszkańcami, a także na wzmocnienie lokalnej dumy i poczucia sprawczości.
Ekosystem współpracy samorządów, banków i wspólnot lokalnych
Pierwszy Zjazd Regeneratora Miast rozpoczął budowę ogólnopolskiego ekosystemu współpracy samorządów, sektora finansowego i społeczności lokalnych. Spotkanie odbyło się w Fabryce Pełnej Życia w Dąbrowie Górniczej.
W wydarzeniu wzięli udział przedstawiciele piętnastu gmin: Dąbrowy Górniczej, Dubeninek, Gdyni, Gib, Gniezna, Krakowa, Krasnopola, Leśnej, Nadarzyna, Piotrkowa Trybunalskiego, Radzynia Podlaskiego, Stawisk, Tarnowa, Włocławka i Zabrza. Obecni byli także reprezentanci BOŚ Banku, Hexa Banku Spółdzielczego oraz PLZ Spółdzielni.
Warsztaty Regeneratora Miast
Metoda „Dwa horyzonty” – przyszłość bliska i daleka
Część warsztatową sesji otworzyła metoda „Dwa horyzonty”. Uczestnicy zestawiali diagnozę bieżących problemów z wizją przyszłości. Ćwiczenie pozwoliło uchwycić lukę między „gdzie jesteśmy” a „gdzie chcemy być”. Pomogło też określić aspiracje gmin i wskazać priorytety długofalowych działań. Druga część zadania została wyznaczona jako praca domowa. (Więcej o metodzie możecie przeczytać w naszych raportach: Pakiet Miejskiej Odporności oraz Akademia Miejskiej Odporności)
Energetyka rozproszona i zielona transformacja
Kolejny moduł poświęcono energetyce rozproszonej. Dyskusja skupiła się na dwóch aspektach zielonej transformacji: bezpieczeństwie energetycznym w czasach kryzysów oraz aktywnym udziale mieszkańców. Podkreślono, że rolę operatorów mogą pełnić spółdzielnie energetyczne i obywatelskie społeczności energetyczne. Łączą one produkcję energii z lokalną współodpowiedzialnością.
Cyfrowe narzędzia dla spółdzielni rozwojowych
Cyfrowe możliwości spółdzielni rozwojowych zilustrowano na przykładzie Platformy Lokalnych Zasobów (PLZ) i Lokalnego Systemu Operacyjnego (LOS). Pokazano, że cyfryzacja może integrować wiele usług – od komunikacji i transportu po kulturę, lokalny handel czy wolontariat.
Zaś system ID mieszkańca i turysty buduje lojalność, przynosi realne korzyści i wzmacnia lokalną tożsamość oraz odpowiedzialność za miejsce, z którego pochodzimy. Co więcej nowa technologia i tranformacja cyfrowa mogą być źródłem nowych dochód dla gminy. Dzięki nim miasta zyskają większą odporność.
Uroczysty start programu na Kongresie Regeneracja!
Warsztaty zakończyły się wspólnym wypracowaniem pierwszych wniosków i zadań do dalszej pracy. Dzień później, na scenie głównej IV Kongresu Regeneracji, nastąpiło oficjalne otwarcie programu Regenerator Miast.
W obecności partnerów i gości specjalnych przedstawiciele piętnastu gmin zostali powitani jako osoby, które w swoich społecznościach poprowadzą proces zmian. Symbolicznym gestem rozpoczęcia było wręczenie każdemu „Dobrobytu społeczności. Jak budować bogate wspólnoty” – to książka nowym myśleniu o rozwoju, opartego na współpracy i dzieleniu się korzyściami.
Kolejne kroki Regeneratora Miast
Kolejny zjazd odbędzie się 22–23 października 2025 roku. Będziemy informować o postępach programu i nowych pomysłach, które powstają w ramach sieci współpracy gmin, banków i lokalnych wspólnot.